CryptoMN

Нууц түлхүүрийн менежмент гэдэг нь криптографын систем дэх түлхүүрүүдийг аюулгүй үүсгэх, түгээх, хадгалах, эргүүлэх, устгах үйл явцын цогц систем юм. Энгийн тодорхойлолт: Энэ нь дижитал ертөнцийн түлхүүрийн багц-ыг удирдах шиг боловч илүү нарийн, аюулгүй байдаг. Яагаад чухал вэ? Үндсэн үйл явцууд: 1. Түлхүүр үүсгэх (Key Generation) Жич: Санамсаргүй, урьдчилан таамаглах боломжгүй байх ёстой Жишээ: – […]

Дижитал гарын үсэг нь цахим баримт бичиг, мессеж, өгөгдлийн эх үүсвэр, бүрэн бүтэн байдал, зөвшөөрлийг баталгаажуулах криптографын техник юм. Энгийн тодорхойлолт: Энэ нь цахим хэлбэрээр гарын үсэг зурах шиг боловч илүү аюулгүй, технологийн шинж чанартай. Үндсэн 3 зорилго: Хэрхэн ажилладаг вэ: 1. Үүсгэх үйл явц: Жишээ: Алиса Бобд имэйл илгээнэ 1. Имэйлийн агуулга → Хэш […]

Криптограф (Cryptographer) Криптограф бол кодын системийг зохион бүтээгч, судлагч мэргэжилтэн юм: Жишээ нь: Encrypt (Шифрлэх) ба Decrypt (Шифр тайлах) Энгийн зүйрлэл: Криптограф бол шинжлэх ухаан, мэргэжил харин Encrypt/Decrypt нь тухайн шинжлэх ухаанд хэрэглэгддэг үндсэн үйлдлүүд юм.

RSA нь олон нийтийн түлхүүрт криптографийн хамгийн түгээмэл алгоритм бөгөөд 1977 онд Райвест, Шамир, Адлеман нараар зохиогдсон. Үндсэн зарчим: RSA нь хоёр түлхүүр ашигладаг: Хэрхэн ажилладаг вэ? Шифрлэх үйл явц: Тайлах үйл явц: Математик үндэслэл (хялбаршуулсан): RSA нь том тоог үржүүлэх нь амархан, харин урвуулах (хүчин зүйлчлэх) нь маш хэцүү гэсэн математик зарчим дээр суурилдаг. […]

Крипто валют нь криптографийн технологид суурилсан, төв банк эсвэл засгийн газраас хамааралгүй дижитал мөнгө юм. Энгийн тодорхойлолт: Крипто валют бол: Крипто валют vs Өмнөх сэдвүүд: Криптографи Крипто Валют Мэдээллийг нууцлах шинжлэх ухаан Криптографи ашигласан дижитал мөнгө Технологийн суурь Технологийн хэрэглээ 1970-аасаа хөгжиж ирсэн 2009 оноос эхэлсэн (Биткойн) Онол, алгоритм Практик хэрэглээ Хамгаалалтын арга Санхүүгийн систем […]

Криптоанализ нь криптографийн системүүдийн сул талыг олж, нууцлалыг эвдэх аргуудыг судалдаг шинжлэх ухаан юм. Энэ нь “криптографийн эсрэг урлаг” гэж ойлгож болно. Үндсэн зорилго: Криптоанализын үндсэн аргууд: 1. Бүтэн хүчээр довтолгоо (Brute Force Attack) 2. Тайлгах шинжилгээ (Cryptanalysis Attack) 3. Мэдэгдэж буй текстээр довтолгоо (Known-plaintext attack) 4. Сонгосон текстээр довтолгоо (Chosen-plaintext attack) Түүхэн алдартай жишээнүүд: […]

Криптологи – Ерөнхий ойлголт Криптологи нь криптографи (нууц бичих) болон криптоанализ (нууц тайлах) хоёрыг хамарсан шинжлэх ухаан юм. Энэ нь криптографийн шинжлэх ухааны бүх салбарыг дүрсэлдэг “аав” эсвэл “их анги” гэж ойлгож болно. Криптологийн 2 гол салбар: 1. Криптографи (Cryptography) 2. Криптоанализ (Cryptanalysis) Харьцуулалт: Криптографи Криптологи Нууц бичих Нууц бичих + нууц тайлах Хамгаалах тал […]

Криптографи нь мэдээллийг нууцлах, баталгаажуулах технологийн шинжлэх ухаан юм. “Нууц бичих урлаг” гэж орчуулж болно. Энгийн тодорхойлолт: Криптографи нь мэдээллийг зөвхөн зөвшөөрөгдсөн хүмүүс л уншиж ойлгох боломжтойгоор өөрчлөх аргууд юм. Үндсэн 3 зорилго: Үндсэн ойлголтууд: 1. Шифрлэлт ба Тайлагнах 2. Түлхүүр Өдөр тутмын жишээнүүд: Криптографийн төрлүүд: 1. Төгсгөлийн түлхүүрт криптографи 2. Олон нийтийн түлхүүрт криптографи […]

Хэш алгоритм нь ямар ч урттай мэдээллийг (текст, файл, нууц үг гэх мэт) тогтмол урттай “хэш” гэж нэрлэгддэг тэмдэгт мөр болгон хувиргадаг математик функц юм. Энгийн тайлбар: Жишээ: Та “сайн уу” гэх үгийг хэш алгоритмаар боловсруулбал “a3f5g9h2” гэх тэмдэгт мөр гарна. Энэ нь: Хэшийн гол шинж чанарууд: Өдөр тутмын жишээнүүд: Энгийн хэш жишээ: Оролт: “Монгол”Хэш […]