Криптограф (Cryptographer)

Криптограф бол кодын системийг зохион бүтээгч, судлагч мэргэжилтэн юм:

• Мэргэжил/шинжлэх ухаан: Криптограф бол мэдээллийн нууцлал, баталгаажилтыг хангах алгоритм, протокол, системийг зохион бүтээдэг мэргэжилтэн эсвэл криптографийн шинжлэх ухааныг судалдаг хүн.
• Хүрээ өргөн: Криптограф нь зөвхөн шифрлэлтээс гадна дижитал гарын үсэг, хэш функц, нууц түлхүүрийн менежмент зэрэг олон талыг судалдаг.
• Зорилго: Шинэ криптографын алгоритмуудыг бүтээх, одоо байгаа алгоритмуудын аюулгүй байдлыг шинжлэх.
  

Жишээ нь:

• Шинэ нууцлалын аргыг зохион бүтээгч (жишээ нь: RSA, AES гэх мэт алдартай алгоритмуудыг зохиосон хүмүүс)
• Кодын системийн аюулгүй байдлыг судлагч – шинээр гарч ирсэн код хэрхэн ажилладаг, хэн тайлж чадах эсэхийг судалдаг
• Мэдээлэл хэрхэн аюулгүй дамжих вэ гэдгийг судлагч

Encrypt (Шифрлэх) ба Decrypt (Шифр тайлах)

• Үйлдэл/процесс: Эдгээр нь криптографийн практик үйлдлүүд юм.
• Encrypt: Тодорхой алгоритм ашиглан мэдээллийг урьдчилан тохиролцсон түлхүүрээр шифрлэж, уншихад хэцүү хэлбэрт оруулах.
• Decrypt: Шифрлэгдсэн мэдээллийг тохирох түлхүүр ашиглан анхны хэлбэрт нь оруулах.
• Хүрээ нарийн: Эдгээр нь криптографийн зөвхөн нэг хэсэг болох шифрлэлтийн процессууд юм.

Энгийн зүйрлэл:

• Криптограф = Эмийг зохион бүтээгч эм зүйч
• Encrypt/Decrypt = Эмчийн зааварчилгаагаар эмийг уух/хэрэглэх
  
  Эсвэл:
• Криптограф = Хэл зүйч (хэлний дүрэм, бүтцийг судалдаг)
• Encrypt/Decrypt = Энгийн хүн ярих, сонсох (хэл зүйчийн бүтээсэн дүрмийн дагуу хэлээр харилцах)

Криптограф бол шинжлэх ухаан, мэргэжил харин Encrypt/Decrypt нь тухайн шинжлэх ухаанд хэрэглэгддэг үндсэн үйлдлүүд юм.