Дижитал гарын үсэг нь цахим баримт бичиг, мессеж, өгөгдлийн эх үүсвэр, бүрэн бүтэн байдал, зөвшөөрлийг баталгаажуулах криптографын техник юм.

Энгийн тодорхойлолт:

Энэ нь цахим хэлбэрээр гарын үсэг зурах шиг боловч илүү аюулгүй, технологийн шинж чанартай.

Үндсэн 3 зорилго:

1. Эх үүсвэрийн баталгаа – Хэн илгээсэнийг батлах
2. Бүрэн бүтэн байдал – Хувьсгалгүй байдлыг батлах
3. Үгүйсгэх боломжгүй байдал – Илгээгч хожим “би илгэээгүй” гэж үгүйсгэж чадахгүй

Хэрхэн ажилладаг вэ:

1. Үүсгэх үйл явц:

Жишээ: Алиса Бобд имэйл илгээнэ
1. Имэйлийн агуулга → Хэш функцээр дамжина → Богино “хэш” код үүснэ
2. Энэ хэш кодыг → Алисаны НУУЦ ТҮЛХҮҮРЭЭР шифрлэнэ → Дижитал гарын үсэг үүснэ
3. Имэйл + дижитал гарын үсэг → Боб руу илгээгдэнэ

2. Баталгаажуулах үйл явц:

1. Боб имэйл + дижитал гарын үсэгийг хүлээн авна
2. Дижитал гарын үсэгийг → Алисаны НИЙТЛЭГ ТҮЛХҮҮРЭЭР тайлна → Хэш код гарна
3. Имэйлийн агуулгаас → Хэш функцээр дамжуулна → Шинэ хэш код үүснэ
4. Хоёр хэш кодыг харьцуулна:
– Хэрэв ижил бол: ✓ Алиса илгээсэн ✓ Хувьсгалгүй
– Хэрэв ялгаатай бол: ✗ Хэн нэгэн өөрчилсөн эсвэл Алиса биш

Бодит амьдрал дахь жишээнүүд:

1. Програм татах:

• Та Windows эсвэл macOS програм татахад “Microsoft-ээс” эсвэл “Apple-аас” гэсэн дижитал гарын үсэг харагдана
• Энэ нь вирус биш, албан ёсны гэдгийг баталгаажуулдаг

2. Банкны гүйлгээ:

• Томоохон мөнгөн гүйлгээ хийхэд дижитал гарын үсэг шаардлагатай
• Банк яг таны хүсэлт гэдгийг баталгаажуулдаг

3. Имэйл (PGP/GPG):

• Чухал имэйл илгээхэд дижитал гарын үсэг хавсаргаж болно
• Хүлээн авагч таны илгээсэн эсэхийг баталгаажуулна

4. Гэрээ баталгаажуулах:

• Цахим гэрээнд дижитал гарын үсэг зурах нь цаасан дээр гарын үсэг зурахтай адил хууль ёсны хүчинтэй

Энгийн зүйрлэл:

Бодит ертөнцөд:

• Та гэрээнд гарын үсэг зурна
• Гарын үсэгний хэв шинжээр таныг таньдаг
• Гарын үсэг өөрчлөгдсөн бол хуурамч гэдгийг мэдэх болно

Дижитал ертөнцөд:

• Дижитал гарын үсэг нь ижил зорилготой
• Гэхдээ математик, код ашигладаг
• Илүү аюулгүй, хуурамчлах аргагүй

Криптографтай хамаарал:

Криптографууд дижитал гарын үсгийн алгоритмуудыг (жишээ нь: RSA, DSA, ECDSA) зохион бүтээж, тэдгээрийн аюулгүй байдлыг судалдаг. Энэ нь зөвхөн “нууцлах” биш харин “баталгаажуулах” криптографийн чухал салбар юм.