Хэш алгоритм нь ямар ч урттай мэдээллийг (текст, файл, нууц үг гэх мэт) тогтмол урттай “хэш” гэж нэрлэгддэг тэмдэгт мөр болгон хувиргадаг математик функц юм.

Энгийн тайлбар:

Жишээ: Та “сайн уу” гэх үгийг хэш алгоритмаар боловсруулбал “a3f5g9h2” гэх тэмдэгт мөр гарна. Энэ нь:

• Оролт: “сайн уу” (урт нь 7 тэмдэгт)
• Гаралт: “a3f5g9h2” (урт нь 8 тэмдэгт, үргэлж ижил)

Хэшийн гол шинж чанарууд:

1. Тогтмол урттай – Ямар ч урттай мэдээлэл өгөгдөж, тогтмол урттай хэш үүсгэнэ
2. Нэг чиглэлтэй – Хэшээс анхны мэдээллийг олж чадахгүй
3. Өөр оролт, өөр гаралт – Жижиг ч өөрчлөлтөөр огт өөр хэш үүснэ
   • “сайн уу” → “a3f5g9h2”
   • “сайн уу!” → “b7k2m4n8” (зөвхөн ! тэмдэгт нэмсэн)
4. Давтагдахгүй – Өөр өөр оролтууд ижил хэш үүсгэх магадлал маш бага

Өдөр тутмын жишээнүүд:

1. Нууц үг хадгалах – Вебсайтууд нууц үгээ шууд хадгалдаггүй, харин түүнийхээ хэшийг хадгалдаг
2. Файлын баталгаажуулалт – Татаж авсан файл эвдрээгүй эсэхийг хэшээр шалгадаг
3. Блокчэйн – Биткойн гэх мэт криптовалютууд хэш ашигладаг
4. Дижитал гарын үсэг – Баримт бичиг, имэйл зэрэг зүйлсийг баталгаажуулдаг

Энгийн хэш жишээ:

Оролт: “Монгол”
Хэш (MD5): “c4f5a8d3e7b2f1a9c6d5e8f7a2b3c4d5” (энэ нь зөвхөн жишээ)

Хэш алгоритмын төрлүүд: MD5, SHA-1, SHA-256, bcrypt гэх мэт.

Энгийнээр хэлбэл, хэш алгоритм нь мэдээллийг “шифрлэх” биш харин “шинжлэх код” үүсгэдэг юм.